มะเร็งปากมดลูกควรตรวจทุกกี่ปี? Pap Smear และ ThinPrep ต้องตรวจทุกปีไหม?

แม้ว่ามะเร็งปากมดลูกจะครองแชมป์อันดับต้น ๆ ของโรคร้ายที่พบบ่อยในผู้หญิงไทย แต่ข่าวดีทางการแพทย์คือ โรคนี้เป็นหนึ่งในมะเร็งไม่กี่ชนิดที่สามารถป้องกันได้เกือบ 100% และรักษาให้หายขาดได้ นั่นก็เพราะเชื้อ HPV คือสาเหตุหลักของการเกิดโรคที่สามารถกำจัดได้ตั้งแต่ระยะเริ่มแรก อย่างไรก็ตาม ความเข้าใจเดิม ๆ ที่ว่าผู้หญิงทุกคนต้องตรวจมะเร็งปากมดลูกทุกปีนั้นอาจไม่ถูกต้องเสมอไป เพราะในความเป็นจริงแล้ว ยังมีเงื่อนไขเรื่องช่วงอายุ นวัตกรรมการตรวจที่ใช้ รวมถึงประวัติความเสี่ยงเฉพาะบุคคลเข้ามาเกี่ยวข้องด้วย ในบทความนี้เราจะมาตอบข้อสงสัยกันว่า จริง ๆ แล้ว มะเร็งปากมดลูก ต้องตรวจทุกปีไหม? ควรตรวจมะเร็งปากมดลูกทุกกี่ปี พร้อมเช็กลิสต์ช่วงอายุและแนวทางการตรวจที่เหมาะสม
สุขภาพผู้หญิง เรื่องใกล้ตัว
ดูแลได้ทุกช่วงวัย
บริการตรวจและรักษาอาการเจ็บป่วยทางนรีเวช ตรวจติดเชื้อ คัดกรองมะเร็งปากมดลูก ให้คำปรึกษาเรื่องประจำเดือน ฮอร์โมน และการคุมกำเนิด โดยทีมแพทย์ที่เป็นกันเอง
ดับเบิ้ลยูไลฟ์ คลินิกเฉพาะทางสูตินรีวช เชี่ยวชาญการตรวจและประเมินอาการทางนรเวช กรุงเทพมหานครฯ
มะเร็งปากมดลูกต้องตรวจทุกปีไหม?
การตรวจมะเร็งปากมดลูกไม่จำเป็นต้องทำทุกปี ขึ้นอยู่กับ 3 ปัจจัยหลัก คือ อายุของคุณผู้หญิง วิธีการตรวจที่เลือก และประวัติสุขภาพย้อนหลัง หากคุณมีผลตรวจปกติอย่างต่อเนื่องและใช้นวัตกรรมการตรวจที่แม่นยำสูง แพทย์จะอนุญาตให้คุณเว้นระยะการตรวจเช็กได้นานถึง 3 – 5 ปี เนื่องจากการตรวจบ่อยเกินไปโดยไม่มีข้อบ่งชี้อาจเสียค่าใช้จ่ายซ้ำซ้อนและสร้างความกังวลใจให้กับคุณผู้หญิงโดยไม่จำเป็น เว้นแต่คุณผู้หญิงจะอยู่ในกลุ่มที่มีความเสี่ยงสูง เช่น เคยมีผลตรวจเซลล์ผิดปกติ เคยติดเชื้อ HPV สายพันธุ์เสี่ยงสูง หรือมีภาวะภูมิคุ้มกันบกพร่อง ซึ่งแพทย์จะพิจารณาปรับความถี่ในการตรวจเป็นรายบุคคล หรืออาจพิจารณาการส่องกล้องปากมดลูกร่วมด้วย
สรุปคำตอบ! ตรวจมะเร็งปากมดลูกแต่ละวิธี “ควรตรวจทุกกี่ปี”?
ระยะเวลาการตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกโดยทั่วไปอยู่ที่ทุก 1 – 5 ปี ตามวิธีที่เลือกใช้และคำแนะนำของแพทย์ หากเลือกใช้วิธีดั้งเดิมอย่าง Pap Smear ควรตรวจทุก 1 – 2 ปี หากใช้วิธีที่มีความแม่นยำสูงกว่าอย่าง Liquid-based Cytology เช่น ThinPrep ร่วมกับการตรวจหาเชื้อไวรัส HPV DNA โอกาสเว้นระยะการตรวจจะขยายออกไปได้ถึง ทุก 3 – 5 ปี โดยแต่ละวิธีมีรายละเอียดดังต่อไปนี้
1. Pap Smear ตรวจทุกกี่ปี?
หากเลือกตรวจด้วยวิธี Pap Smear ควรเข้ารับการตรวจเช็กเป็นประจำทุก 1 – 2 ปี เนื่องจากแพทย์จะใช้อุปกรณ์ปาดเก็บเซลล์บริเวณปากมดลูก แล้วป้ายลงบนสไลด์แก้วเพื่อส่งตรวจทางห้องปฏิบัติการ หากเซลล์แห้งหรือถูกมูกเลือดบดบัง อาจทำให้เกิดผลลบลวง (False Negative) ในการเก็บเซลล์มากกว่าวิธีอื่น จึงจำเป็นต้องเข้ารับการตรวจเป็นประจำเพื่อเฝ้าระวังอย่างต่อเนื่อง
2. Thin Prep ตรวจทุกกี่ปี?
หากเลือกตรวจด้วยวิธี ThinPrep ควรเข้ารับการตรวจคัดกรองทุก ๆ 3 ปี แม้จะมีขั้นตอนการเก็บตัวอย่างคล้ายกับ Pap Smear แต่ ThinPrep จะใส่อุปกรณ์เก็บเซลล์ลงในขวดน้ำยาพิเศษเพื่อนำไปผ่านกระบวนการคัดแยกมูกและเลือดออกในห้องปฏิบัติการ โดยน้ำยาชนิดนี้ทำหน้าที่รักษาสภาพเซลล์ไม่ให้แห้งเสียและช่วยกระจายเซลล์บนสไลด์ให้เป็นชั้นเดียว ทำให้พยาธิแพทย์อ่านผลแม่นยำและลดโอกาสเกิดผลลบลวงได้อย่างมีประสิทธิภาพ ประกอบกับการเปลี่ยนแปลงเซลล์ปากมดลูกไปเป็นมะเร็งนั้นจะต้องใช้เวลาหลายปี การตรวจเช็กด้วยวิธี ThinPrep ทุก 3 ปี จึงเป็นระยะเวลาที่เพียงพอต่อการเฝ้าระวังโรค
3. HPV DNA Testing ตรวจทุกกี่ปี?
ส่วนการตรวจด้วยวิธี HPV DNA Testing แนะนำให้เข้ารับการตรวจคัดกรองทุก ๆ 5 ปี เพราะวิธีนี้มีความแม่นยำสูงที่สุดในการตรวจหาต้นเหตุของโรค โดยแพทย์จะใช้อุปกรณ์ปาดเก็บเซลล์บริเวณปากมดลูกคล้ายกับ ThinPrep แล้วนำไปตรวจวิเคราะห์ระดับชีวโมเลกุลเพื่อหาเชื้อไวรัส HPV สายพันธุ์เสี่ยงสูง โดยเฉพาะสายพันธุ์ 16 และ 18 จึงตรวจพบความเสี่ยงและรอยโรคที่ปากมดลูกได้ตั้งแต่ระยะก่อนที่เซลล์จะเริ่มเปลี่ยนรูปร่างผิดปกติ และหากเลือกตรวจควบคู่กับ ThinPrep แล้วผลเป็นปกติทั้งคู่ โอกาสเกิดโรคร้ายในระยะสั้นจะถือว่าต่ำมาก การตรวจทุก 5 ปี จึงเป็นระยะเวลาที่เหมาะสมและปลอดภัยที่สุด
เช็กลิสต์ช่วงอายุและแนวทางการตรวจที่เหมาะสม
โอกาสเกิดโรคมะเร็งปากมดลูกจะขึ้นอยู่กับอายุและสภาพร่างกายของคุณผู้หญิงแต่ละท่านเป็นหลัก แพทย์จึงแบ่งแนวทางการตรวจมะเร็งปากมดลูกตามช่วงอายุและระดับความเสี่ยงที่แตกต่างกัน เพื่อให้การตรวจคัดกรองมีประสิทธิภาพสูงสุดและไม่สร้างความกังวลเกินจำเป็น โดยมีรายละเอียดดังนี้
- อายุต่ำกว่า 21 ปี (ยกเว้นกรณีพิเศษ): ในทางการแพทย์ยังไม่แนะนำให้เริ่มตรวจคัดกรองทั่วไป เนื่องจากมะเร็งปากมดลูกในช่วงวัยนี้พบได้น้อยกว่า 0.1% เพราะระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายในช่วงวัยนี้สามารถกำจัดเชื้อออกไปได้เองตามธรรมชาติภายใน 1 – 2 ปี การตรวจก่อนวัยอาจทำให้พบรอยโรคชั่วคราวและนำไปสู่การรักษาที่เกินจำเป็น เว้นแต่คุณผู้หญิงจะมีอาการผิดปกติ เช่น มีเลือดออกหลังมีเพศสัมพันธ์ ตกขาวผิดปกติ หรือมีภาวะภูมิคุ้มกันบกพร่อง
- อายุ 21 – 29 ปี: แพทย์แนะนำให้ตรวจคัดกรองเฉพาะการเปลี่ยนแปลงของเซลล์ปากมดลูก ด้วยวิธี ThinPrep หรือ Pap Smear ทุก 3 ปี โดยยังไม่จำเป็นต้องตรวจหาเชื้อ HPV DNA เพราะอัตราการติดเชื้อ HPV ในช่วงวัยนี้ส่วนใหญ่มาจากการมีเพศสัมพันธ์ แต่หลายคนอาจสงสัยว่าติดเชื้อ HPV หายไหม เราขอตอบก่อนเลยว่า เป็นแค่การติดเชื้อชั่วคราวเท่านั้นสามารถหายได้เองตามธรรมชาติ ดังนั้น การตรวจพบเชื้อ HPV ในวัยนี้จึงไม่อาจระบุได้ว่าจะเป็นมะเร็งเสมอไป
- อายุ 30 ปีขึ้นไป: เป็นช่วงวัยที่อัตราการกำจัดเชื้อ HPV ของร่างกายเริ่มลดลง หากติดเชื้อคงอยู่นาน ก็ยิ่งเพิ่มความเสี่ยงกลายเป็นมะเร็งสูงขึ้น แพทย์จึงแนะนำให้ตรวจแบบ Co-testing คือการตรวจด้วยวิธี ThinPrep ควบคู่กับ HPV DNA Test หากผลตรวจเป็นปกติทั้งคู่ (Negative ทั้ง 2 อย่าง) หมายความว่าคุณผู้หญิงมีความเสี่ยงต่ำมากที่จะเกิดโรคร้ายในระยะเวลาอันใกล้ แพทย์จะประเมินให้เว้นระยะการตรวจถัดไปได้ถึง 3 – 5 ปี แต่หากพบผลผิดปกติ แพทย์อาจแนะนำให้ตรวจด้วยวิธี Colposcopy คือการส่องกล้องกำลังขยายสูงเพื่อประเมินรอยโรคและตัดชิ้นเนื้อส่งตรวจในห้องปฏิบัติการ
นอกเหนือจากการเข้าตรวจด้วยวิธีทางการแพทย์แล้ว แพทย์อาจแนะนำการดูแลตัวเองเพิ่มเติมด้วยว่ามะเร็งปากมดลูกกลัวอะไรบ้าง, วิธีป้องกันไม่ให้เชื้อ HPV เข้าสู่ร่างกาย ตลอดจนการหลีกเลี่ยงพฤติกรรมเสี่ยงต่าง ๆ เพื่อให้คุณดูแลตัวเองและลดความเสี่ยงในการกลับมาตรวจซ้ำเร็วกว่ากำหนด
สุดท้ายนี้ แม้ในบทความจะตอบไปแล้วว่า มะเร็งปากมดลูก ต้องตรวจทุกปีไหม? หรือ มะเร็งปากมดลูก ตรวจทุกกี่ปี? แต่สิ่งสำคัญที่คุณผู้หญิงทุกท่านควรทำคือหมั่นสังเกตร่างกายเป็นประจำ และห้ามละเลยความผิดปกติเล็ก ๆ น้อย ๆ เด็ดขาด เพราะหากปล่อยไว้นาน ความผิดปกติเพียงเล็กน้อยอาจลุกลามกลายเป็นปัญหาสุขภาพได้ในระยะยาว ดังนั้น คุณผู้หญิงทุกท่านจึงควรเข้ารับการตรวจตามนัดหมายของแพทย์ทุกครั้ง หรือเลือกรับบริการแพ็คเกจตรวจ HVP (ThinPrep) ที่เหมาะสมเพื่อให้คุณดูแลสุขภาพได้อย่างปลอดภัย ไร้กังวล
